Przystosowania przywr i tasiemców do pasożytniczego trybu życia

Scenariusz lekcji biologii dla LO

Opracowała: Krystyna Sokołowska

Cele lekcji

Wiadomości :

• Charakterystyczne cechy budowy i biologii przywr i tasiemców
• Cechy warunkujące pasożytniczy tryb życia przywr i tasiemców
• Przykłady cyklu rozwojowego przywr i tasiemców
• Znaczenie pasożytów jako czynników chorobotwórczych

Umiejętności :

• Korzystania z różnych źródeł wiedzy
• Porównania budowy i biologii przywr i tasiemców
• Wskazania zależności między budową i biologią, a trybem życia pasożyta
• Porównanie cyklu rozwojowego przywr i tasiemców, zależnego i niezależnego od środowiska wodnego

Postawy :

• Kształtowanie aktywności poznawczej

Metody : Obserwacja, praca z książką i materiałami graficznymi, praca w grupach,

dyskusja

Środki dydaktyczne :

• Preparaty mikroskopowe i makroskopowe przywr i tasiemców
• Plansze, tablice
• Materiały dotyczące pasożytnictwa zgromadzone przez uczniów

Tok lekcji

Faza wprowadzająca

1. Omówienie celu zajęć, przypomnienie cech typowych dla wolnożyjących płazińców
2. Podział na grupy opracowujące następujące zagadnienia
• Budowa i biologia przywr, a przystosowania do pasożytniczego trybu życia
• Budowa i biologia tasiemców, a przystosowania do pasożytniczego trybu życia
• Przywry – analiza cyklu rozwojowego zależnego i niezależnego od wody
• Tasiemce – analiza cyklu rozwojowego zależnego i niezależnego do wody

Faza realizacyjna

1. Rozdanie każdej grupie kserokopii z instrukcjami. Objaśnienie na czym polegać będzie ich praca.
2. Określenie czasu realizacji oraz prezentacji pracy każdej grupy
3. Poinformowanie, że poprawnie sformułowane odpowiedzi będą stanowiły podstawę notatki
4. Przystąpienie grup do rozwiązywania zadań

Grupa I

KARTA PRACY

Na podstawie rysunków w podręczniku, plansz, preparatów formalinowych i mikroskopowych, dokonaj analizy budowy przywr, a następnie wykonaj polecenia

1. Wskaż nowe cechy budowy zewnętrznej jakie pojawiły się u przywr w porównaniu z wirkami
2. Przeanalizuj schemat : „Tegument przywry – przekrój podłużny”.

Jakie widzisz zmiany w budowie powłok ciała przywr ? Z jakimi czynnościami życiowymi są one związane ?

3. Wskaż nowe cechy budowy anatomicznej przywr w porównaniu z wirkami
4. Uzasadnij, że oczy występują u zwierząt, które żyją w środowisku oświetlonym

Grupa 2

KARTA PRACY

Na podstawie rysunków w podręczniku, plansz, preparatów formalinowych i mikroskopowych, dokonaj analizy budowy tasiemców, a następnie wykonaj polecenia

1. Wskaż nowe cechy budowy zewnętrznej jakie pojawiły się u tasiemców w porównaniu z wirkami
2. Jaką funkcję pełni główka, szyjka i strobila tasiemców ?
3. Wskaż nowe cechy budowy anatomicznej tasiemców w porównaniu z wirkami
4. Uzasadnij, że tasiemce uzyskują energię użyteczną biologicznie stosując strategię bardzo „rozrzutną” , za którą „płaci” gospodarz.

Grupa 3

KARTA PRACY

Przeanalizuj cykl rozwojowy bruzdogłowca i tasiemca uzbrojonego i odpowiedz na pytania.

1. Który cykl zachodzi na lądzie, a który wymaga też środowiska wodnego ?
2. Wyjaśnij pojęcia : żywiciel ostateczny, żywiciel pośredni
3. Kiedy człowiek może zarazić się tasiemcem uzbrojonym, a kiedy bruzdogłowcem ?
4. Wyjaśnij, dlaczego nie należy kupować mięsa z nieznanego źródła ?

Grupa 4

KARTA PRACY

Przeanalizuj cykl życiowy motylicy wątrobowej i motyliczki i odpowiedz na pytania.

1. Który cykl zachodzi na lądzie, a który wymaga też środowiska wodnego ?
2. Wyjaśnij pojęcia : żywiciel ostateczny, żywiciel pośredni
3. Kiedy człowiek może zarazić się motylicą wątrobową, a kiedy motyliczką?
4. Na podstawie mrówek, żywicieli pośrednich motyliczki, uzasadnij twierdzenie, że pasożyt modyfikuje zachowanie żywiciela

5. Po opracowaniu zagadnień zawartych w kartach pracy liderzy prezentują wyniki.

Opracowała Krystyna Sokołowska

Faza podsumowująca

1. Uczniowie (przy pomocy nauczyciela) formułują wnioski :

a) dotyczące taktyki pasożyta

b) przedstawiające formy obrony żywiciela przed pasożytem

2. Uczniowie określają rolę płazińców w funkcjonowaniu ekosystemów

Praca domowa

Uzasadnij, dlaczego należy odrobaczać psy przebywające z ludźmi ?

Opracowała Krystyna Sokołowska